nowy przedmiot w szkołach średnich

Agnieszka Urbańczyk
Kielce

Kultura osobista

(propozycja lekcji wiedzy o kulturze w oparciu o rozdział „Kultura osobista” z podręcznika Wacława Panka Wiedza o kulturze)

Cieszy mnie bardzo fakt, że zagadnienia związane z kulturą osobistą znalazły się w podręczniku do wiedzy o kulturze. Jestem przekonana, że im więcej mówi się o normach zachowań, tym lepszy skutek się osiąga.

kulnaro.pl
Kultura, zdrowie, lifestyle
http://kulnaro.pl/

Problem kultury osobistej jest niezwykle istotny, dlatego proponuję przeznaczyć na jego realizację dwie jednostki lekcyjne (można wykorzystać godzinę wychowawczą). Jest to niewiele, jeśli bierzemy pod uwagę rangę zagadnienia, ale dużo, jeśli spojrzymy na ilość godzin wiedzy o kulturze w toku kształcenia.

Na jednej lekcji proponuję zająć się kulturą wyglądu i zachowania, na drugiej - kulturą słowa. Formułując tematy można sięgnąć do rozdziału „Kultura osobista” z podręcznika Wacława Panka Wiedza o kulturze (str. 116 - 118).

  • Temat 1: „Jak cię widzą - tak cię piszą.”. Rozmawiamy o kulturze zachowania.
  • Temat 2: „Zacznij mówić, a powiem ci, kim jesteś” - język jako wizytówka osobowości.

Podczas lekcji poświęconej kulturze osobistej proponuję zwrócić uwagę na:

  • wygląd,
  • zachowanie,
  • język.

Wszystkie wymienione sprawy wymagają omówienia, gdyż w ostatnich latach obserwuje się coraz większą swobodę zarówno dotyczącą wyglądu, zachowania, jak i kultury języka.

kryptowaluta Librecoin
Działaj, zyskaj..
http://librecoinnews.com/

Omówienie zagadnienia pierwszego – wyglądu – proponuję rozpocząć od słów wypowiedzianych przez Małego Księcia: „Wiarygodność zależy od wyglądu”. Zapewne młodzież chętnie podejmie rozmowę na ten temat. Padną pewnie następujące stwierdzenia: człowiek dobrze/elegancko ubrany budzi zaufanie, pierwsze wrażenie jest bardzo ważne... Znajdą się i tacy, którzy będą dowodzić, że „nie szata zdobi człowieka”.

Myślę, że wniosek idący z tej części lekcji powinien brzmieć: strój i wygląd powinny być uzależnione od miejsca, czasu i okoliczności. Jako konkluzję proponuję wykorzystać słowa zawarte w w/w podręczniku (str. 116):

(...) swoim wyglądem oraz zachowaniem stale, każdego dnia tworzymy pewien wizerunek swojej osoby, który jest bacznie obserwowany i oceniany przez nasze otoczenie. Od tego, jak jesteśmy postrzegani przez innych - w dużej mierze zależy ich stosunek do nas samych.

Mówiąc o zachowaniu możemy poprosić uczniów o przedstawienie scenek, które w ostatnim czasie ich zbulwersowały. Zapewne młodzież zwróci uwagę na to, że ktoś nie ustąpił staruszce miejsca w autobusie, nie powiedział: „Dziękuję”... Jako tło muzyczne możemy wykorzystać piosenkę zespołu „Łzy” pt. „Narcyz”.

Uważam, że młodzież nie potrzebuje już, by jej wskazywać, w jakich sytuacjach należy używać trzech magicznych słów: proszę, dziękuję, przepraszam. Są jednak zachowania, na które zwróciłabym szczególną uwagę: żucie gumy (np. w czasie rozmowy), trzymanie rąk w kieszeni (np. w chwili mówienia: „Dzień dobry”), rozmawianie przez komórkę (np. w trakcie jakiegoś spotkania)...

Problem zachowania jest studnią bez dna. Przykłady z życia można by mnożyć. Można także odwoływać się do przykładów literackich, chociażby do „Pana Tadeusza” Adama Mickiewicza czy do wiersza Słoty „O zachowaniu się przy stole”:

Goście weszli w porządku i stanęli kołem,
Podkomorzy najwyższe brał miejsce za stołem
Z wieku mu i z urzędu ten zaszczyt należy.

„Pan Tadeusz”, str. 18

A mnogi idzie za stoł,
Siędzie za nim jako woł,
Jakoby w ziemi wetknął kół (...)
A grabi się w misę przód (...)
A je z mnogą twarzą cudną,
A będzie mieć rękę brudną...

„Historia literatury niepodległej Polski”, str. 63

Powyższe przykłady można przytoczyć, by zwrócić uwagę młodzieży na fakt, że do kultury zachowania przywiązywało się wagę także przed wiekami.

Następnie proponuję zwrócić uwagę uczniów na język, jakim się posługują. Zacznijmy od informacji z podręcznika (str. 117):

Nasz język, którym posługujemy się na co dzień, stanowi także wizytówkę naszej osobowości. Zacznij mówić (...), a powiem ci, kim jesteś i skąd pochodzisz (...).

Zapytajmy młodzież, co o tym sądzi? Tak pokierujmy rozmową, by uczniowie doszli do wniosku, że należy dbać o poprawność i czystość naszych wypowiedzi. Szczególną uwagę zwróćmy na używanie wulgaryzmów.

Zagrożenie dla czystości języka stanowią także wtrącenia z języków obcych, głównie angielskiego. Młodzież sama poda przykłady: Idę do [szopu], Jadę [karem]...Uświadommy uczniom, że wplatanie do języka polskiego słów obcojęzycznych nie jest zjawiskiem nowym. To powielanie mody, która istniała już w XVII czy XVIII wieku. Jako przykład może posłużyć fragment wypowiedzi Starościny - bohaterki „Powrotu posła” Juliana Ursyna Niemcewicza (str. 59):

Comme vous etes bon, honnete, jak masz duszę tkliwą!
Ty jeden cieszyć możesz serca nieszczęśliwe.

(comme vous etes bon, honnete (franc.) - jakiś pan dobry, szlachetny).

Lekcję zakończmy zadaniem pracy domowej: ćw. 3, str.118.

BIBLIOGRAFIA:

  1. W. Panek Wiedza o kulturze, Wołomin 2003
  2. A. Mickiewicz Pan Tadeusz, Warszawa 1986
  3. I. Chrzanowski Historia literatury niepodległej Polski, Warszawa 1974
  4. J.U. Niemcewicz Powrót posła, Wrocław 1970

Agnieszka Urbańczyk

 

WYDAWNICTWO POLSKIE W WOŁOMINIE, Wołomin